WERK AAN ÉÉN GEZAMELIJKE HUMAN CAPITAL AGENDA

De eerste Havenmonitor Arbeidsmarkt Noordzeekanaalgebied maakt zichtbaar wat veel werkgevers al langer ervaren: de arbeidsmarkt is niet langer een randvoorwaarde voor economische ontwikkeling, maar een van de bepalende factoren voor het succes van het gebied.

Met bijna 60.000 banen zijn de havens in Noordzeekanaalgebied een economische motor van betekenis. In 8 jaar tijd kwamen er 10.000 banen bij. Vooral vervoer en opslag, industrie en groothandel lieten een sterke groei zien. Het Noordzeekanaalgebied groeit daarmee harder dan veel andere economische gebieden en neemt een steeds belangrijkere positie in binnen de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam. Tegelijkertijd laat de monitor zien dat die groei niet vanzelfsprekend is.

In 2024 stonden er naar schatting bijna 2.000 vacatures open in het Noordzeekanaalgebied. Ongeveer 40 procent van deze vacatures is moeilijk vervulbaar. Vooral technische functies blijken structureel lastig in te vullen. De grootste tekorten bevinden zich op mbo-niveau 2 tot en met 4, waar de vraag naar technisch vakmanschap het grootst is. De cijfers schetsen daarmee een duidelijk beeld. De arbeidsmarktkrapte houdt aan, de vergrijzing neemt toe en bedrijven hebben steeds meer moeite om mensen te vinden met de juiste kennis en vaardigheden.

De monitor laat zien dat de arbeidsmarkt fundamenteel verandert. Energietransitie, digitalisering, automatisering en kunstmatige intelligentie zorgen ervoor dat werk verandert en nieuwe competenties vraagt. Werkgevers geven aan dat de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt onder druk staat en dat kennis en vaardigheden van nieuwe medewerkers niet altijd aansluiten bij de behoeften van de praktijk.

Ook op het gebied van personeelsbeleid verschuift de aandacht. Waar de focus jarenlang lag op instroom, wordt behoud steeds belangrijker. Maar liefst 66 procent van de werkgevers noemt het behouden van medewerkers als een van de belangrijkste uitdagingen voor de komende jaren. Duurzame inzetbaarheid, talentontwikkeling en Leven Lang Ontwikkelen worden daarmee steeds belangrijkere thema's.

Daarnaast signaleert de monitor kansen die nog onvoldoende worden benut. Veel werkgevers maken gebruik van traditionele wervingskanalen, terwijl groepen zoals zij-instromers, werkzoekenden en andere vormen van onbenut talent nog beperkt worden bereikt. Ongeveer 19% van de werkgevers hebben een beleid op behoud van personeel. Daarop moet de komende jaren op worden geanticipeerd. Ook het imago van het havengebied en de bekendheid van de carrièremogelijkheden verdienen volgens werkgevers verdere aandacht.

De conclusie van de monitor is helder: de arbeidsmarkt van de toekomst vraagt om andere manieren van opleiden, werven, ontwikkelen en samenwerken.  Dat is een belangrijke constatering. Want wanneer arbeid de beperkende factor wordt voor groei, innovatie en verduurzaming, raakt dat niet alleen individuele bedrijven. Het raakt de concurrentiekracht van de hele regio. Zonder voldoende mensen met de juiste vaardigheden komen investeringen onder druk te staan, vertraagt innovatie en wordt het lastiger om ambities waar te maken.

De Havenmonitor is daarom meer dan een onderzoeksrapport. Het is een spiegel voor de regio én een uitnodiging om gezamenlijk vooruit te kijken.

De uitkomsten van de Havenmonitor maken één ding duidelijk: de arbeidsmarktuitdagingen in het Noordzeekanaalgebied zijn te groot om door individuele werkgevers, onderwijsinstellingen of overheden afzonderlijk te worden opgelost. Tegelijkertijd blijkt dat veel partijen al werken aan dezelfde vraagstukken, zoals instroom van talent, behoud van personeel, Leven Lang Ontwikkelen en de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. De uitdaging zit daarom niet in een gebrek aan initiatieven, maar in het ontbreken van een gezamenlijke koers.

De Havenmonitor laat zien waar de grootste kansen en knelpunten liggen en vormt daarmee een belangrijk vertrekpunt voor de volgende stap: de ontwikkeling van een Human Capital Agenda Noordzeekanaalgebied.

Een Human Capital Agenda is geen extra beleidsdocument, maar een gezamenlijk kader waarin werkgevers, onderwijsinstellingen, overheden en arbeidsmarktpartners bepalen welke arbeidsmarktvraagstukken prioriteit hebben en hoe zij hierin gezamenlijk kunnen

optrekken. Niet door nieuwe structuren op te tuigen, maar door bestaande initiatieven, netwerken en samenwerkingen beter met elkaar te verbinden.

De komende periode willen wij met bedrijven, onderwijsinstellingen, overheden en arbeidsmarktpartners in gesprek over de arbeidsmarkt van de toekomst. Welke ontwikkelingen vragen om regionale samenwerking? Welke knelpunten zijn het meest urgent? En hoe zorgen we ervoor dat het Noordzeekanaalgebied ook in de toekomst beschikt over voldoende talent om economische groei, innovatie en verduurzaming mogelijk te maken?

De Havenmonitor maakt duidelijk dat er werk aan de winkel is. De ontwikkeling van een gezamenlijke Human Capital Agenda NZKG biedt een belangrijke stip op de horizon en vormt een kans om de regionale samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid verder te versterken. Tegelijkertijd lossen visies en agenda's op zichzelf geen arbeidsmarktvraagstukken op.

Werkgevers die willen investeren in Leven Lang Ontwikkelen, onderwijsinstellingen die kampen met stagetekorten of bedrijven die ondersteuning zoeken bij het opleiden en behouden van medewerkers hebben ook behoefte aan praktische oplossingen en uitvoeringskracht.

Juist daar ligt de kracht van Werken in de Haven. Als verbindende schakel tussen beleid en praktijk werkt het programma aan concrete oplossingen die werkgevers, onderwijsinstellingen en werkzoekenden direct verder helpen. De inzichten uit de Havenmonitor vormen daarbij een belangrijk vertrekpunt voor de volgende fase.

Samen met de gemeente Amsterdam, Port of Amsterdam, ORAM, Amports, onderwijsinstellingen en het havenbedrijfsleven bouwen we de komende jaren verder aan een sterke arbeidsmarkt voor het Noordzeekanaalgebied.

Daarbij ligt de focus nadrukkelijk op de praktijk: het ondersteunen van werkgevers bij vraagstukken rondom behoud van personeel, het ontwikkelen van initiatieven op het gebied van Leven Lang Ontwikkelen en het verder uitwerken van de inzichten die de afgelopen jaren zijn opgedaan rondom leer-werktrajecten en praktijkleren.

Daarnaast blijven we investeren in de zichtbaarheid van de haven als werkgever en in een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Want alleen wanneer promotie, onderwijs, talentontwikkeling en werkgeverschap hand in hand gaan, ontstaat een arbeidsmarkt die klaar is voor de uitdagingen van morgen.